Draaiingen

Wie Draaiingen II helemaal wil doorgronden, doet er goed aan om van de VU-campus, waar het beeld staat, af te reizen naar Enschede. In Rijksmuseum Twenthe staat voorganger Draaiiingen I (1989). En dan idealiter door naar Cappadocië in Turkije, want daar deed Barbara Nanning inspiratie op voor beide kunstwerken. Tijdens een reis door het krijtwitte landschap was ze gegrepen door de geërodeerde rotspartijen, kaal en monochroom.

Als Rietveld-student in de leer bij ‘meesterpottenbakker’ Jan van der Vaart, had Nanning zich geoefend in het maken van potten en vazen. Maar die raakten al snel geabstraheerd tot objecten met de cirkel in de hoofdrol. Fossiele vormen noemde ze de werken die ze vlak na haar bezoek aan Turkije maakte en vervolgens tentoonstelde in het Stedelijk. Voor deze serie had ze ongeglazuurde vazen omwikkeld met touw en dat aangetrokken, waardoor een ritme van insnoeringen en uitstulpingen ontstond. Ze ging net zo lang door met het manipuleren van volumes tot een soort spiraalvorm overbleef.

Niet door de deur

Dit procedé vormde ook het uitgangspunt voor Draaiingen I, maar dan in veel groter formaat. Nanning spande draden van wand tot wand en bouwde in dit web een skelet van metaaldraad en steengaas. Dat smeerde ze in met cementmortel om het vervolgens in vorm te modelleren. Fysiek zwaar werk, waar een slijptol en lasapparaat aan te pas kwamen.

Nanning ging er zo in op dat ze de maatvoering volledig uit het oog verloor. Toen het beeld eenmaal klaar was, bleek het niet door de deur te passen. Er moest een hijskraan worden ingehuurd om Draaiingen I via het raam van haar atelier naar buiten te krijgen.

Drie jaar later kreeg het Enschedese werk een Amsterdams vervolg toen de Vrije Universiteit Nanning de kunstopdracht verleende die Draaiingen II opleverde. In plaats van betongrijs is dit beeld uitgevoerd in mat rood. Het is nog groter en een horizontaal uitgerekte versie van zijn voorganger. Er lijkt geen begin- of eindpunt aan te wijzen. Als je met je oog een ronding volgt tot de rand, krult hij als vanzelf weer naar binnen. Het is een soort schroef of half gestolde golf. Of een organisch vormgegeven krukas die uit de aardbodem omhoog is gewoeld maar eigenlijk terug moet, om de planeet draaiend te houden.

Enorm blok purschuim

Met Draaiingen II is dit verhaal nog niet af. Want toen een delegatie van het Japanse ministerie van Land, Infrastructuur en Transport in 2007 een bezoek bracht aan de VU, waren de diplomaten zo onder de indruk van deze verbeelding van aardse kracht dat zij ook zoiets wilden. Dat werd Monument Mount Fuji. Dit beeld werd ontworpen met digitale 3D-technieken en aan de andere kant van de wereld vervaardigd uit een enorm groot massief blok purschuim – heel wat anders dan het handwerk van Draaiingen I en II. Maar om dat te beoordelen moet je naar Gotemba.

Edo Dijksterhuis